{"id":767,"date":"2020-04-05T23:41:26","date_gmt":"2020-04-05T23:41:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kazimierz.org\/?page_id=767"},"modified":"2020-04-09T04:09:27","modified_gmt":"2020-04-09T04:09:27","slug":"ciemna-jutrznia","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.kazimierz.org\/en\/ciemna-jutrznia\/","title":{"rendered":"Ciemna Jutrznia"},"content":{"rendered":"

\"\"W Wielki Pi\u0105tek rano gromadzimy si\u0119 na Ciemnej Jutrzni, czyli na modlitwie brewiarzowej o specjalnej, dostosowanej do dni Triduum, tre\u015bci. Jest to nasz wyraz czuwania z Chrystusem, szukaniem Go, zgodnie ze staro\u017cytn\u0105 my\u015bl\u0105 monastyczn\u0105, dla kt\u00f3rej odmawianie oficjum by\u0142o dla mnicha przede wszystkim szukaniem Boga. Czuwanie z Chrystusem, szukanie Go \u2013 wzmocniony poprzez fakt, \u017ce gromadzimy si\u0119 przy pustym tabernakulum (\u201ew owe dni zabior\u0105 Pana m\u0142odego\u201d \u2013 Mt 9,15b) oraz przy ogo\u0142oconym o\u0142tarzu, co jest symbolem opuszczenia Chrystusa przez swoich uczni\u00f3w. Ale nasze czuwanie, szukanie Boga, jest zarazem oczekiwaniem; oczekujemy ju\u017c Jego zmartwychwstania.<\/p>\n

Nazwa \u201eciemna jutrznia\u201d wi\u0105\u017ce si\u0119 ze starym (si\u0119gaj\u0105cym \u015bredniowiecza), wielu miejscach jeszcze praktykowanym zwyczajem zapalania i gaszenia \u015bwiec: \u201epo stronie episto\u0142y umieszczano tr\u00f3jk\u0105tny \u015bwiecznik (triangu\u0142), na kt\u00f3rym znajdowa\u0142o si\u0119 pi\u0119tna\u015bcie zapalonych \u015bwiec. Zapalano r\u00f3wnie\u017c sze\u015b\u0107 \u015bwiec na o\u0142tarzu. Po ka\u017cdym psalmie kapelan lub ch\u0142opiec zakrystyjny gasi\u0142 jedn\u0105 \u015bwiec\u0119 na \u015bwieczniku, a podczas kantyku Benedictus po ka\u017cdym wersecie jedn\u0105 \u015bwiec\u0119 na o\u0142tarzu. Gdy zgromadzenie \u015bpiewa\u0142o antyfon\u0119 Christus factus est pro nobis, ch\u0142opiec chowa\u0142 ostatni\u0105 \u015bwiec\u0119 ze \u015bwiecznika za o\u0142tarz (\u2026), nast\u0119powa\u0142a zupe\u0142na ciemno\u015b\u0107\u201d[1]<\/a>.<\/p>\n

Przytoczony cytat opisuj\u0105cy zwyczaj gaszenia \u015bwiec ma \u2014 jak ka\u017cda czynno\u015b\u0107, gest podejmowany podczas liturgii \u2014 znaczenie symboliczne. Pozwala lepiej wej\u015b\u0107 w prze\u017cywanie tajemnicy Wielkiego Pi\u0105tku oraz w cisz\u0119 Wielkiej Soboty. Oto nastaj\u0105 ciemno\u015bci, S\u0142o\u0144ce nie wschodzi dzisiaj, prawdziwe \u015bwiat\u0142o \u201ezosta\u0142o postawione pod korcem\u201d, bo nie poznano, \u017ce powinno sta\u0107 na \u015bwieczniku; im dalej post\u0119pujemy z naszym oficjum, \u015bpiewaj\u0105c kolejne antyfony i Psalmy \u2014 gasn\u0105 kolejne \u015bwiece \u2014 tym bardziej u\u015bwiadamiamy sobie dramat cz\u0142owieka odrzucaj\u0105cego Boga. Dlatego \u015bpiewamy przejmuj\u0105c\u0105 antyfon\u0119: Tenebrae facta sunt: \u201eNasta\u0142a ciemno\u015b\u0107, gdy \u017bydzi ukrzy\u017cowali Jezusa. A oko\u0142o dziewi\u0105tej godziny zawo\u0142a\u0142 Jezus wielkim g\u0142osem: Bo\u017ce m\u00f3j, Bo\u017ce m\u00f3j, czemu\u015b mnie opu\u015bci\u0142? I sk\u0142oniwszy g\u0142ow\u0119 odda\u0142 ducha\u201d.<\/p>\n

Oficjum tego dnia wzbogacone zostaje o dodatkowy, bardzo pi\u0119kny i poruszaj\u0105cy element \u2013 Lamentacje Jeremiasza, zwane od \u015bredniowiecza \u201eciemnymi czytaniami\u201d. Ws\u0142uchujemy si\u0119 w g\u0142os proroka p\u0142acz\u0105cego nad niewierno\u015bci\u0105 Jeruzalem wobec Boga, wybraniu, przymierzu. A kiedy przy ko\u0144cu ka\u017cdej z nich niby refren wraca zawo\u0142anie: \u201eJerusalem, Jerusalem convertere ad Dominum Deum tuum\u201d (Jeruzalem, Jeruzalem nawr\u00f3\u0107 si\u0119 do Pana Boga twego!), to u\u015bwiadamiamy sobie, \u017ce ustami proroka opowiedziana jest r\u00f3wnie\u017c historia naszego \u017cycia i niewierno\u015bci. Dlatego podczas wieczornej liturgii M\u0119ki Pa\u0144skiej kap\u0142an pada twarz\u0105 na ziemi\u0119, a wraz z nim ca\u0142e zgromadzenie na kolana, jako wyraz naszego wewn\u0119trznego wstrz\u0105su, kt\u00f3ry spowodowany jest tym, \u017ce przez nasze grzechy jeste\u015bmy wsp\u00f3\u0142winni \u015bmierci naszego Pana [2]<\/a>. Padamy na twarz, bo u\u015bwiadamiamy sobie prawd\u0119 s\u0142\u00f3w Lamentacji \u2013 jeste\u015bmy istotami niewiernymi i upad\u0142ymi, kt\u00f3re tylko Jezus mo\u017ce pod\u017awign\u0105\u0107 i tchn\u0105\u0107 \u017cycie.<\/p>\n

Dzie\u0144 Wielkiej Soboty, czas ciszy: \u201ewielka cisza spowi\u0142a ziemi\u0119; wielka na niej cisza i pustka. Cisza, bo Kr\u00f3l zasn\u0105\u0142[3]<\/a>\u201d. To milczenie Wielkiej Soboty ma w sobie co\u015b z ciszy przed stworzeniem \u015bwiata. Jest to dzie\u0144 na cich\u0105 modlitw\u0119, czuwanie wraz z p\u0142acz\u0105cymi kobietami, jak g\u0142osi antyfona do Kantyku z ciemnej jutrzni: \u201eMulieres sedentes ad monumentum lamentabantur flentes Dominum\u201d (Niewiasty siedz\u0105c u grobu op\u0142akiwa\u0142y Pana).<\/p>\n

Ale jest to zarazem dzie\u0144 oczekiwania na Zmartwychwstanie, jest to dzie\u0144 wielkiego napi\u0119cia; ca\u0142e stworzenie czeka na dzia\u0142anie Boga, na objawienie Jego chwa\u0142y. Wielkosobotnia ciemna jutrznia jest bogata w teksty przepe\u0142nione nadziej\u0105, pot\u0119guj\u0105ce nasz\u0105 pobo\u017cno\u015b\u0107 wielkanocn\u0105: \u201edestruxit quidem claustra inferni, et subvertit potentias diabli\u201d (On bowiem zniszczy\u0142 wi\u0119zienie piekielne i zmia\u017cd\u017cy\u0142 pot\u0119g\u0119 diab\u0142a).<\/p>\n

Ciemna jutrznia Wielkiej Soboty ods\u0142ania r\u00f3wnocze\u015bnie przed nami tajemnic\u0119 zst\u0105pienia do otch\u0142ani. Ta tajemnica naszej wiary zwraca uwag\u0119 na fakt najg\u0142\u0119bszej solidarno\u015bci z lud\u017ami; do odkupienia cz\u0142owieka nale\u017cy tak\u017ce fakt, \u017ce Jezus \u201ezakosztowa\u0142\u201d \u015bmierci[4]<\/a>. Podczas Wigilii Bo\u017cego Narodzenia czytamy prolog Ewangelii wed\u0142ug \u015bw. Mateusza \u2013 genealogi\u0119 Jezusa Chrystusa. Jezus w\u0142\u0105cza si\u0119 do szeregu przodk\u00f3w naszego grzesznego rodzaju, aby zbawi\u0107 wszystkich a\u017c po Adama. W Wielk\u0105 Sobot\u0119, w \u015bmierci, w kt\u00f3rej zsolidaryzowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce z umar\u0142ymi, zst\u0119puje do otch\u0142ani, aby wezwa\u0107 wszystkich, kt\u00f3rych \u015bmier\u0107 trzyma w swoich obj\u0119ciach[5]<\/a>. S\u0142yszymy o tym w przytoczonej Staro\u017cytnej homilii, \u015bpiewamy we wspomnianej antyfonie \u201eRecessit Pastor: Hodie portas mortis et seras parter Salvator noster disrupit\u201d (Dzisiaj nasz Zbawiciel skruszy\u0142 odrzwia i zamki \u015bmierci).<\/p>\n

\n
\n